على محمدى خراسانى

340

شرح منطق مظفر (فارسى)

5 . پنجمين فائدة جنبى جدل آن است كه رهبران و پيشوايان هر مذهب ، دين و مرامى را كمك مىكند تا عقايد پيروانش را از بدعت‌ها و تحريفات و انحرافات حفظ كند . بيان ذلك : ترديدى نيست كه هر دسته‌اى طرفدار مرامى هستند و به مرام‌هاى ديگر دهها و صدها اشكال و اعتراض واهى ، تهمت ، دروغ و برچسب مىزنند تا بدين‌وسيله پيروان آن مرام را دل‌سرد كنند و اين‌جا است كه رهبران آن مسلك بايد از طريق جدل بكوشند تا اعتراضات را جواب داده و آراء و انديشه‌هاى خود و پيروانشان را از بدعت مبتدعين حفظ كنند . 6 . آخرين فايدهء جنبى كه در اين كتاب آمده اين است كه صنعت جدل براى وكلاى دادگسترى كه از طرف مدّعى يا منكر وكيل شده و در محكمه از حقوق موكّل خويش دفاع مىكنند بسيار سودمند و بلكه صنعت جدل جزئى از حرفه و شغل آنان است . 6 . سؤال و جواب مطلب ششم از مطالب يازده‌گانهء مبحث اوّل ، راجع به سؤال و جواب است : سابقا در مطلب سوم در بيان فرق‌هاى برهان و جدل گفته شد كه برهان قائم به دو شخص نيست . چه‌بسا يك نفر با خود حديث نفس گفته و براى اقناع عقل و وجدان خويش اقامهء برهان نمايد ، ولى جدل قوامش به دو شخص است كه با يكديگر منازعه دارند پس همواره جدل‌كننده دو شخص مىباشد كه يكى از آن دو حامى و مدافع فلان وضع و رأى بوده و بدان معتقد يا ملتزم است و تمام سعى او اين است كه غير يعنى طرف بحث او ، وى را ملزم و مفحم نكند و در محضر مردم سرافكنده و شرم‌سار نسازد ، و شخص ديگر مخالف وضع موجود بوده و خواهان برچيده شدن بساط موجود و تغيير بنيادين ( انقلاب ) يا تغيير روبنايى ( اصلاحات ) است و پيوسته از در انتقاد و اعتراض بر آمده و اشكال‌تراشى نموده و مرتّب مادّهء نقض پيدا كرده و ذكر مىكند و تمام تلاش او براى اين منظور صرف مىشود كه شخص محافظ و مدافع وضع موجود را ملزم و مفحم ساخته و احساسات همگان را برانگيزاند و در يك قيام و اقدام عمومى فلان حكومت ، يا نظام اقتصادى ، مالى ، ادارى و . . . را براندازند . حال از اين دو كس اوّلى را مجيب گويند كه قدم‌به‌قدم ماده‌هاى نقض و